Florens Ensemble: Virtuoze muziek uit de 16e en 17e eeuw

Florens Ensemble: Virtuoze muziek uit de 16e en 17e eeuw

In het programma An Instrumental Songbook wekt het Florens Ensemble op zaterdag 5 maart in de Koepelkerk in Arnhem, 16e en 17e-eeuwse muziek tot leven. In Shakespeares tijd was het en vogue in Engeland om verschillende soorten muziekinstrumenten met elkaar te combineren.

Deze consort muziek werd, vooral bij welgestelde families, ter recreatie en met didactische doeleinden gespeeld in kamermuziek opstelling, of puur ter vermaak tijdens grote feestelijke bijeenkomsten. Het genre werd ook steeds belangrijker in theaterproducties, als achtergrondmuziek gespeeld vanuit de coulissen of op het podium als deel van het verhaal.
 

Bijzondere combinatie van instrumenten

De zelfs in onze tijd nog populaire liederen van de 16-eeuwse Engelse zanger, luitist en componist John Dowland  vormen de kern van het programma. Het Florens Ensemble verkent daarin de bijzondere combinatie van instrumenten met darmsnaren (harp) en metalen snaren (klavecimbel). Daarnaast speelt de dulciaan een grote rol als virtuoos solo instrument. Dit bijzondere basinstrument, voorloper van de moderne fagot, klinkt in muziek van onder anderen Bartolomé Selma y Salaverde, zelf in zijn tijd een gevierd dulciaan speler.


Ook nu nog gebruikt in popmuziek

Thomas Morley (1557 -1602) was een van de allereerste Engelse componisten die een collectie van populaire melodieën made by the most Exquisite Authors heeft gepubliceerd, voor zes specifieke instrumenten: een luit, een pandora, een cittern, een bas- en alt viola da gamba en een fluit. Hoewel de componisten van de melodieën in Morleys the First book of consort lessons (1599) niet genoemd worden, is het eenvoudig om ze te herkennen. De Lachrimae Pavin, Can she excuse my wrong en Frog Galliard behoren bijvoorbeeld tot de beroemdste melodieën van John Dowland en worden zelfs in onze tijd nog gebruikt in popmuziek.
 

Liederen in de setting van Morley

De liederen van Dowland, in de setting van Morley, vormen zoals gezegd de kern van het programma. De bijzondere combinatie van instrumenten met darmsnaren (luit) en metalen snaren (pandora en cittern) wordt door het Florens Ensemble behouden door de combinatie van harp (darmsnaren) en klavecimbel (metalen snaren). De melodie wordt tot klinken gebracht door de blokfluit, zoals Morley het waarschijnlijk in gedachten had.
 

Instrumentale muziek

Naast liederen speelt het Florens Ensemble zestiende- en vroeg zeventiende-eeuwse instrumentale muziek. In die tijd in heel Europa diepgaand gebaseerd op het model van vocale muziek. Liederen, airs en madrigalen werden gebruikt voor een oneindig aantal instrumentale versies, gerealiseerd met de meest doorwrochte compositietechnieken, waarbij verschillende nuances werden toegevoegd aan bekende melodieën. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de talloze variaties op het gevierde madrigaal Susanne on jour door de Vlaamse componist Roland Lassus (1532- 1594). De Susanna passagiata van Bartolomé Selma y Salaverde, voor een ongespecificeerd basinstrument, klinkt op dulciaan, begeleid door harp, orgel en klavecimbel. Het feit dat Selma y Salaverde een gevierd bespeler van de dulciaan was, actief in Spanje en Oostenrijk, suggereert dat de virtuoze variaties voor dit instrument waren bedoeld.
 

Meer informatie

Het Florens Ensemble met An Instrumental Songbook
Kim Stockx: Dulciaan en blokfluit
Emma Huijsser: Barokharp en blokfluit
Edoardo Valorz: Klavecimbel en orgel
 
Datum: 5 maart
Tijd: 13:30 tot 14:30
Locatie: Koepelkerk, Jansplein, Arnhem
Aanstaande Evenementen (muziekkoepelarnhem.nl)